સત્યનારાયણ કથા, પૂજા વિધિ અને આરતી | Satyanarayan Katha in Gujarati PDF

શું તમે પણ ઘરે બેઠા શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂનમનું વ્રત કરવા માંગો છો અને સરળ ભાષામાં Satyanarayan Bhagvaan Vrat Katha શોધી રહ્યા છો? તો તમે બિલકુલ સાચી જગ્યાએ આવ્યા છો. અહીં તમને પૂજાની સાચી વિધિ, આરતી, થાળ અને વાંચવા માટે સંપૂર્ણ કથાની સચોટ માહિતી એક જ જગ્યાએ મળશે.

આ લેખમાં અમે તમને પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રીનું લિસ્ટ અને કથાના સંપૂર્ણ ૫ અધ્યાય વિગતવાર સમજાવ્યા છે. એટલું જ નહીં, પણ જે ભક્તો પોતાના મોબાઇલમાં કથા સાચવીને શાંતિથી વાંચવા માંગે છે, તેમના માટે ફ્રી PDF ડાઉનલોડ કરવાની લિંક પણ નીચે આપેલી છે.

ભગવાન શ્રીહરિની સાચા હૃદયથી પૂજા કરવાથી મનુષ્યના તમામ કષ્ટો દૂર થાય છે અને પરિવારમાં અખૂટ સુખ-શાંતિનો વાસ થાય છે. તો ચાલો, આ અંગે વિગતવાર સમજીએ.

શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા: પરિચય અને મહત્વ

આ કથાનો મૂળ સ્ત્રોત સ્કંદ પુરાણના રેવા ખંડમાં જોવા મળે છે, જ્યાં મહર્ષિ શૌનક અને અન્ય ઋષિઓના પ્રશ્નોના ઉત્તરમાં શ્રી સૂતજી આ કથા સંભળાવે છે. 'સત્યનારાયણ' શબ્દનો અર્થ ખૂબ જ ગહન છે; 'સત્ય' એટલે કે સાચું અને 'નારાયણ' એટલે કે ઈશ્વર.

હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં કોઈ પણ શુભ કાર્યની શરૂઆત કે પૂર્ણાહુતિ વખતે આ કથા સાંભળવાનો અને વ્રત કરવાનો અનેરો મહિમા છે. ખાસ કરીને નવા ઘરમાં પ્રવેશ (વાસ્તુ શાંતિ), લગ્ન પ્રસંગ, બાળકના જન્મ સમયે, નવો વ્યવસાય શરૂ કરતી વખતે અથવા દર મહિનાની પૂર્ણિમા (પૂનમ) અને એકાદશીના પવિત્ર દિવસે ઘરોમાં સત્યનારાયણ દેવની પૂજા અચૂક કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં એવી માન્યતા છે કે કળિયુગમાં આ કથાના શ્રવણથી અને ભક્તિભાવથી વ્રત કરવાથી મનુષ્યના તમામ કષ્ટો દૂર થાય છે, નકારાત્મક ઊર્જાનો નાશ થાય છે અને પરિવારમાં સુખ, શાંતિ તથા અખૂટ સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.

આ કથા અને વ્રતની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં કોઈ જ્ઞાતિ, જાતિ કે ઉંમરનો ભેદભાવ નથી; ગરીબ કઠિયારાથી લઈને અમીર સાધુ વાણિયા સુધી કોઈપણ વ્યક્તિ આ વ્રત સાચા હૃદયથી કરી શકે છે. કથાના પાંચેય અધ્યાયમાં અલગ-અલગ પાત્રો દ્વારા એ સમજાવવામાં આવ્યું છે કે જો મનુષ્ય અહંકાર છોડીને ભગવાનની શરણમાં જાય અને લીધેલો સંકલ્પ (બાધા) નિષ્ઠાપૂર્વક પૂરો કરે, તો ઈશ્વર તેના તમામ મનોરથ પૂર્ણ કરે છે. પૂજાના અંતમાં વહેંચવામાં આવતો 'સવાયો પ્રસાદ' (શીરો) માત્ર એક મીઠાઈ નથી, પરંતુ તે ઈશ્વરના આશીર્વાદ અને સામાજિક એકતાનું સુંદર પ્રતીક છે.

શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રી (લિસ્ટ)

હિન્દુ ધર્મમાં કોઈપણ પૂજા માટે ભક્તિ અને શ્રદ્ધા સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવે છે. પરંતુ, શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનનું વ્રત અને કથા કરવા માટે કેટલીક વિશેષ સામગ્રીની આવશ્યકતા હોય છે. પૂજા સમયે દોડાદોડી ન થાય તે માટે ભક્તો અગાઉથી જ નીચે મુજબની સામગ્રી એકત્રિત કરી શકે છે:

૧. મંડપ અને સ્થાપન માટેની સામગ્રી:

• બાજઠ (લાકડાનો પાટલો)
• પીળું અને લાલ કાપડ (બાજઠ પર પાથરવા માટે)
• કેળાના ઝાડના નાના થાંભલા અને પાન (મંડપ બાંધવા માટે)
• શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનનો ફોટો અથવા મૂર્તિ
• શ્રી ગણેશજીની મૂર્તિ અથવા ફોટો (કોઈપણ પૂજામાં પ્રથમ પૂજા ગણેશજીની થાય છે)
• શાલિગ્રામ અથવા બાળ મુકુંદ (જો ઘરમાં ઉપલબ્ધ હોય તો)
• તાંબાનો કળશ (જળ ભરવા માટે)
• પાણીવાળું આખું નાળિયેર (શ્રીફળ)
• આસોપાલવ અથવા આંબાના પાન (કળશમાં મૂકવા માટે)

૨. પૂજા અને અર્ચના માટેની સામગ્રી:

• કંકુ, હળદર, અબીલ, ગુલાલ અને સિંદૂર
• અક્ષત (આખા ચોખા - જે તૂટેલા ન હોવા જોઈએ)
• ચંદન (સુખડ) અને નાડાછડી (મૌલી)
• જનોઈ (ભગવાનને અર્પણ કરવા માટે ૨ જોડી)
• તાજાં ફૂલ અને ફૂલનો હાર (પીળા ફૂલ ભગવાન વિષ્ણુને અતિ પ્રિય છે)
• નાગરવેલના પાન, સોપારી, લવિંગ અને એલચી
• પંચપાત્ર અને આચમની (જળ અર્પણ કરવા માટે)

૩. પવિત્ર પ્રસાદ અને નૈવેદ્ય:

• સવાયો પ્રસાદ (શીરો): ઘઉંનો જાડો લોટ, શુદ્ધ ઘી, ખાંડ (અથવા ગોળ), દૂધ અને સૂકો મેવો (કાજુ, બદામ, દ્રાક્ષ) નાખીને બનાવેલો શીરો. (નોંધ: આ બધી જ વસ્તુ સવાયા માપમાં લેવી. જેમ કે સવા કિલો, સવાસો ગ્રામ કે સવા વાટકી).
• પંચામૃત: ગાયનું કાચું દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને સાકર મિશ્રિત.
• તુલસી દળ: (ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા તુલસીના પાન વિના અધૂરી ગણાય છે).
• ઋતુફળ: (ખાસ કરીને કેળાં).

૪. આરતી અને અન્ય સામગ્રી:

• શુદ્ધ ઘીનો દીવો અને રૂ ની વાટ
• અગરબત્તી, ધૂપ અને કપૂર
• દીવાસળી (માચિસ)
• શંખ અને ઘંટડી
• બ્રાહ્મણ અને પૂજા માટે દક્ષિણા (ભેટ)

ખાસ નોંધ: જો આ લિસ્ટમાંથી કોઈ સામગ્રી તમારાથી ન લાવી શકાય કે ઉપલબ્ધ ન હોય, તો જરાય નિરાશ થવાની જરૂર નથી. ભગવાન સત્યનારાયણ કેવળ સાચા ભાવ અને ભક્તિના ભૂખ્યા છે. સાચા હૃદયથી અર્પણ કરેલું એક તુલસીપત્ર કે થોડું જળ પણ ઈશ્વર સહર્ષ સ્વીકારે છે.

શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા: ૫ અધ્યાય (સંપૂર્ણ કથા)

॥ પ્રથમ અધ્યાય ॥

એક સમયે નૈમિષારણ્ય નામના પવિત્ર તીર્થમાં શૌનકાદિ અઠ્યાસી હજાર ઋષિમુનિઓ એકઠા થયા હતા. તે સમયે ત્યાં તમામ શાસ્ત્રોના જાણકાર એવા શ્રી સૂતજી મહારાજ પધાર્યા. ઋષિઓએ ઊભા થઈ તેમનું સ્વાગત કર્યું અને પૂછ્યું: "હે મહામુનિ! કળિયુગમાં મનુષ્યો પોતાના પાપકર્મોને લીધે અનેક દુઃખો ભોગવી રહ્યા છે. તો આ દુઃખોમાંથી મુક્ત થવાનો અને મનોવાંછિત ફળ પ્રાપ્ત કરવાનો કોઈ સરળ ઉપાય બતાવો."

ત્યારે સૂતજીએ કહ્યું: "હે ઋષિઓ! આવો જ પ્રશ્ન એકવાર દેવર્ષિ નારદે ભગવાન શ્રીહરિને પૂછ્યો હતો. હું તમને તે જ કથા સંભળાવું છું, ધ્યાન દઈને સાંભળો. એક દિવસ નારદ મુનિ ફરતા ફરતા મૃત્યુલોક (પૃથ્વી) પર આવ્યા. ત્યાં તેમણે મનુષ્યોને પોતાના પૂર્વજન્મના કર્મો અનુસાર નાના પ્રકારના દુઃખો ભોગવતા જોયા. મનુષ્યોની આ દશા જોઈ નારદજીને ખૂબ દયા આવી. તેઓ સીધા વૈકુંઠ લોકમાં ગયા. ત્યાં શંખ, ચક્ર, ગદા અને પદ્મ ધારણ કરેલા, ગરુડ પર બિરાજમાન ભગવાન શ્રી નારાયણની સ્તુતિ કરી.

નારદજીની સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાને પૂછ્યું: "હે નારદ! તમારા મનમાં શું ઈચ્છા છે?" નારદજીએ કહ્યું: "પ્રભુ, પૃથ્વી પર મનુષ્યો ખૂબ દુઃખી છે. જો આપના મનમાં મારા પર કૃપા હોય, તો તેમના ઉદ્ધારનો કોઈ નાનો અને સરળ ઉપાય બતાવો."

ત્યારે ભગવાને કહ્યું: "હે નારદ, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી બંને લોકમાં દુર્લભ એવું એક મહાન વ્રત છે, જેનું નામ 'શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત' છે. આ વ્રત કોઈ પણ દિવસે, ખાસ કરીને પૂનમ કે સંક્રાંતિના દિવસે, બ્રાહ્મણો અને સગા-સંબંધીઓને ભેગા કરીને શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવું. કેળાના પાનનો મંડપ બનાવવો, ભગવાનની પૂજા કરવી અને ઘઉંનો લોટ, ઘી, સાકર, દૂધ અને કેળાં ભેળવીને 'સવાયો પ્રસાદ' બનાવવો. કથા સાંભળવી અને અંતમાં પ્રસાદ વહેંચવો. આ કળિયુગમાં મનુષ્યોના દુઃખ દૂર કરવાનો આ સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે."

॥ ઇતિ શ્રી સ્કંદપુરાણે રેવાખંડે શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથાનો પહેલો અધ્યાય સંપૂર્ણ ॥

॥ દ્વિતીય (બીજો) અધ્યાય ॥

સૂતજી આગળ કહે છે: "હે ઋષિઓ! હવે હું તમને જણાવીશ કે આ વ્રત કોણે કોણે કર્યું. અગાઉના સમયમાં રમણીય એવી કાશી નગરીમાં શતાનંદ નામનો એક અત્યંત ગરીબ બ્રાહ્મણ રહેતો હતો. તે ભૂખ અને તરસથી પીડાઈને રોજ ભિક્ષા માંગવા ભટકતો હતો. બ્રાહ્મણ પ્રત્યે દયા આવવાથી ભગવાન સ્વયં એક વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને તેની પાસે આવ્યા અને પૂછ્યું: "હે વિપ્ર! તું કેમ આમ ઉદાસ થઈને ભટકે છે?"

શતાનંદે પોતાની ગરીબીની વાત કરી, ત્યારે વૃદ્ધ બ્રાહ્મણે કહ્યું: "હે વિપ્ર! તું શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનનું વ્રત કર. તેઓ સર્વ મનોકામના પૂર્ણ કરનાર છે. આ વ્રત કરવાથી તારી દરિદ્રતા દૂર થશે." આટલું કહીને ભગવાન અંતર્ધાન થઈ ગયા. શતાનંદ બ્રાહ્મણે નક્કી કર્યું કે હું આવતીકાલે આ વ્રત ચોક્કસ કરીશ. આ વિચારમાં તેને રાત્રે ઊંઘ પણ ન આવી. સવારે ઊઠીને તે ભિક્ષા માંગવા ગયો. તે દિવસે તેને પુષ્કળ દ્રવ્ય (પૈસા) મળ્યા. તેમાંથી તેણે પૂજાની બધી સામગ્રી ખરીદી અને ઘરે આવીને સગાં-વહાલાંઓ સાથે શ્રદ્ધાપૂર્વક સત્યનારાયણ ભગવાનનું વ્રત કર્યું. વ્રતના પ્રભાવથી તે બ્રાહ્મણ થોડા જ સમયમાં ધનવાન થઈ ગયો અને જીવનભર સુખ ભોગવીને અંતે મોક્ષ પામ્યો.

એક દિવસ આ શતાનંદ બ્રાહ્મણ પોતાના ઘરે વ્રત કરી રહ્યો હતો, ત્યારે ત્યાં એક લાકડાં વેચનાર કઠિયારો આવ્યો. તેને ખૂબ તરસ લાગી હતી. તેણે બ્રાહ્મણને પૂજા કરતા જોયો. તરસ ભૂલીને તેણે પૂછ્યું: "મહારાજ, આ તમે કયા દેવની પૂજા કરો છો? તેનાથી શું ફળ મળે?" બ્રાહ્મણે તેને સત્યનારાયણ વ્રતનો મહિમા સમજાવ્યો.

કઠિયારાએ પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યો અને મનમાં સંકલ્પ કર્યો કે, "આજે હું નગરમાં લાકડાં વેચીશ અને તેમાંથી જે ધન મળશે, તેનાથી હું પણ આ વ્રત કરીશ." તે લાકડાનો ભારો લઈને ધનવાનોના મહોલ્લામાં ગયો. ભગવાનની કૃપાથી તેને લાકડાની કિંમત બમણી મળી. ખૂબ રાજી થઈને તેણે બજારમાંથી કેળાં, ખાંડ, ઘી, લોટ અને દૂધ વગેરે સવાયા માપમાં ખરીદ્યું. ઘરે જઈને પોતાના પરિવાર સાથે ભક્તિભાવથી કથા કરી. આ વ્રતના પ્રભાવથી કઠિયારો ધન-ધાન્ય અને પુત્ર-પૌત્રથી સંપન્ન થયો અને સુખી જીવન જીવીને વૈકુંઠ પામ્યો.

॥ ઇતિ શ્રી સ્કંદપુરાણે રેવાખંડે શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથાનો બીજો અધ્યાય સંપૂર્ણ ॥

॥ તૃતીય (ત્રીજો) અધ્યાય ॥

સૂતજી કહે છે: "હે મુનિઓ! આગળની કથા સાંભળો. પ્રાચીન કાળમાં ઉલ્કામુખ નામનો એક પ્રતાપી અને સત્યવાદી રાજા હતો. તે પોતાની પત્ની ભદ્રશીલા સાથે એક દિવસ ભદ્રશીલા નદીના કિનારે શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનનું વ્રત કરી રહ્યો હતો. તે સમયે ત્યાં એક 'સાધુ' નામનો વાણિયો વેપાર અર્થે આવ્યો. તેની હોડી ધન-સંપત્તિથી ભરેલી હતી. રાજાને પૂજા કરતો જોઈ તેણે વિનયપૂર્વક પૂછ્યું: "હે રાજન! આપ આ શું કરી રહ્યા છો?"

રાજાએ સત્યનારાયણ વ્રતનો મહિમા જણાવ્યો. સાધુ વાણિયાએ કહ્યું: "હે રાજન! મને આ વ્રતની વિધિ બતાવો. મારે ત્યાં કોઈ સંતાન નથી, જો ઈશ્વરની કૃપાથી મને સંતાન થશે, તો હું પણ આ વ્રત કરીશ." પોતાનો વેપાર પૂરો કરી વાણિયો ઘરે આવ્યો અને પત્ની લીલાવતીને વ્રતની વાત કરી. ભગવાનની કૃપાથી લીલાવતી ગર્ભવતી થઈ અને દસમા મહિને એક સુંદર કન્યાનો જન્મ થયો, જેનું નામ 'કલાવતી' રાખવામાં આવ્યું.

લીલાવતીએ પતિને યાદ દેવડાવ્યું કે, "આપણે સંકલ્પ કર્યો હતો, હવે વ્રત કરો." પરંતુ વાણિયાએ લોભમાં આવીને કહ્યું: "અત્યારે વેપારમાં સમય નથી, દીકરીના લગ્ન વખતે કરીશું." કલાવતી ધીમે ધીમે મોટી થઈ. સાધુ વાણિયાએ કાંચનનગરના એક રૂપવાન અને ગુણવાન વાણિયાના પુત્ર સાથે તેના લગ્ન કરાવી દીધા. પરંતુ દુર્ભાગ્યે, કન્યાદાન વખતે પણ વાણિયો અહંકાર અને કામના ભારમાં સત્યનારાયણ ભગવાનનું વ્રત કરવાનું ભૂલી ગયો. ભગવાન તેના આ અસત્ય વર્તન (સંકલ્પભંગ) થી ક્રોધિત થયા અને તેને શ્રાપ આપ્યો કે તને ભયંકર દુઃખ પ્રાપ્ત થશે.

॥ ઇતિ શ્રી સ્કંદપુરાણે રેવાખંડે શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથાનો ત્રીજો અધ્યાય સંપૂર્ણ ॥

॥ ચતુર્થ (ચોથો) અધ્યાય ॥

સમય જતાં સાધુ વાણિયો અને તેનો જમાઈ બંને વેપાર કરવા માટે રત્નપુર નગરમાં ગયા, જ્યાં ચંદ્રકેતુ રાજાનું રાજ હતું. આ સમયે સત્યનારાયણ ભગવાનના શ્રાપની અસર શરૂ થઈ. એક દિવસ રાજા ચંદ્રકેતુના મહેલમાં ચોરી થઈ. ચોર રાજાનો ખજાનો લૂંટીને ભાગી રહ્યા હતા, ત્યારે પાછળ સિપાહીઓને આવતા જોઈ, ચોરોએ બધો જ ખજાનો ત્યાં ફેંકી દીધો જ્યાં સાધુ વાણિયો અને તેનો જમાઈ ઉતારો કરીને સૂતા હતા. સિપાહીઓએ આવીને જોયું તો ખજાનો ત્યાં પડ્યો હતો. તેઓએ આ બંને નિર્દોષ વેપારીઓને ચોર સમજીને પકડી લીધા અને જેલમાં પૂરી દીધા. ભગવાનના કોપને લીધે રાજાએ પણ તેમની વાત સાંભળ્યા વગર તેમની બધી જ સંપત્તિ જપ્ત કરી લીધી.

બીજી બાજુ ઘરે પણ વાણિયાની પત્ની લીલાવતી અને પુત્રી કલાવતીના ઘરમાં ચોરી થઈ અને તેઓ દાણે-દાણે મોહતાજ (ગરીબ) થઈ ગયા. એક દિવસ ભૂખથી વ્યાકુળ કલાવતી ભટકતી ભટકતી એક બ્રાહ્મણના ઘરે પહોંચી. ત્યાં સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા ચાલી રહી હતી. તેણે કથા સાંભળી, પ્રસાદ લીધો અને રાત્રે ઘરે આવીને મોડું થવાનું કારણ માતાને જણાવ્યું. લીલાવતીને તરત જ યાદ આવ્યું કે તેના પતિએ વ્રતનો સંકલ્પ તોડ્યો હતો. તેણે બીજે જ દિવસે સગાં-સંબંધીઓ સાથે વિધિવત વ્રત કર્યું અને ભગવાન પાસે પતિ અને જમાઈની મુક્તિ માટે ક્ષમા માંગી.

ભગવાન સત્યનારાયણ પ્રસન્ન થયા. તેમણે રાત્રે રાજા ચંદ્રકેતુને સ્વપ્નમાં દર્શન દઈને આદેશ આપ્યો કે, "હે રાજા! સવારે પેલો જે બે વાણિયાઓને તેં જેલમાં પૂર્યા છે, તેમને મુક્ત કરી દેજે અને તેમનું ધન પાછું આપી દેજે, નહિતર તારો સર્વનાશ થશે." સવારે રાજાએ બંને વેપારીઓને દરબારમાં બોલાવી સન્માનપૂર્વક મુક્ત કર્યા અને બમણું ધન આપીને વિદાય કર્યા.

પાછા ફરતી વખતે વાણિયાની હોડી નદીમાં ચાલી રહી હતી. ત્યારે સત્યનારાયણ ભગવાને તેની કસોટી કરવા માટે એક 'દંડી સ્વામી' (સન્યાસી) નું રૂપ લીધું અને નદી કિનારે ઊભા રહીને વાણિયાને પૂછ્યું: "હે શેઠ! તમારી આ હોડીમાં શું ભરેલું છે?" વાણિયાને અહંકાર આવી ગયો હતો, તેણે જૂઠું બોલતા કહ્યું: "હે સ્વામી! તેમાં બીજું શું હોય? માત્ર વેલા અને પાંદડાં (સૂકાં પાંદડાં) ભરેલા છે." સ્વામીએ કહ્યું: "તારું વચન સત્ય થાઓ (તથાસ્તુ)."

સ્વામીના ગયા પછી વાણિયાએ હોડીમાં જોયું તો બધી જ સંપત્તિ વેલા અને પાંદડાં બની ગઈ હતી. તે મૂર્છા ખાઈને પડી ગયો. જમાઈએ તેને શાંત પાડતા કહ્યું કે આ પેલા સન્યાસીનો જ ચમત્કાર છે, આપણે તેમની માફી માંગવી જોઈએ. તેઓ દોડતા દોડતા દંડી સ્વામી પાસે ગયા અને ચરણોમાં પડીને ક્ષમા યાચના કરી. ભગવાને તેને માફ કર્યો અને હોડી ફરીથી ધનથી ભરી દીધી. વાણિયાએ ત્યાં જ હોડી પર સત્યનારાયણ ભગવાનની પૂજા કરી.

॥ ઇતિ શ્રી સ્કંદપુરાણે રેવાખંડે શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથાનો ચોથો અધ્યાય સંપૂર્ણ ॥

॥ પંચમ (પાંચમો) અધ્યાય ॥

પોતાના નગરની નજીક પહોંચતા જ સાધુ વાણિયાએ એક દૂતને ઘરે સમાચાર આપવા મોકલ્યો. દૂતે જઈને લીલાવતીને સમાચાર આપ્યા કે શેઠ અને જમાઈ પુષ્કળ ધન લઈને આવી રહ્યા છે. તે સમયે લીલાવતી અને કલાવતી સત્યનારાયણ ભગવાનની પૂજા કરી રહ્યા હતા. લીલાવતીએ કલાવતીને કહ્યું: "તું પૂજા પૂરી કરીને પ્રસાદ લઈને આવ, હું તેમને મળવા નદી કિનારે જાઉં છું."

કલાવતી પોતાના પતિને મળવાની ઉતાવળમાં એટલી અધીરી થઈ ગઈ કે તેણે કથા તો પૂરી કરી, પણ પ્રસાદ ખાધા વિના જ નદી તરફ દોડી ગઈ. ભગવાન સત્યનારાયણ આ અપમાનથી ક્રોધિત થયા અને તેમણે જમાઈ સહિતની હોડી નદીમાં ડૂબાડી દીધી. નદી કિનારે પહોંચીને પતિ અને હોડી ન જોતાં કલાવતી રડવા લાગી. સાધુ વાણિયો પણ સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને વિચારવા લાગ્યો કે આ કેવો ઈશ્વરીય પ્રકોપ છે! કલાવતીએ દુઃખી થઈને પોતાના પ્રાણ ત્યાગવાનો (સતી થવાનો) નિર્ણય લીધો.

ત્યારે આકાશવાણી થઈ: "હે વાણિયા! તારી પુત્રીએ પ્રસાદનું અપમાન કર્યું છે અને તે પ્રસાદ લીધા વગર જ પોતાના પતિને મળવા દોડી આવી છે. તેથી જ તેનો પતિ ડૂબી ગયો છે. જો તે અત્યારે જ ઘરે પાછી જાય અને ભક્તિભાવથી પ્રસાદ ખાઈને આવે, તો તેનો પતિ તેને જીવતો પાછો મળશે." આકાશવાણી સાંભળી કલાવતી દોડતી ઘરે ગઈ, પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યો અને પાછી ફરી. તેણે જોયું તો હોડી અને તેનો પતિ બંને સુરક્ષિત હતા. સાધુ વાણિયાએ પોતાના પરિવાર સાથે ઘરે જઈને ભગવાનનું ભવ્ય વ્રત કર્યું અને આજીવન દર પૂનમે વ્રત કરતો રહ્યો.

સૂતજી આગળ કહે છે: "હજુ એક બીજી કથા છે, સાંભળો. તુંગધ્વજ નામનો એક રાજા હતો. તે એકવાર જંગલમાં શિકાર કરવા ગયો. ત્યાં તેણે વડના ઝાડ નીચે કેટલાક ગોવાળોને ભેગા મળીને ભક્તિભાવપૂર્વક સત્યનારાયણ ભગવાનની પૂજા કરતા જોયા. રાજા પોતાના પદના અહંકારમાં ત્યાં ગયો પણ નહીં અને ભગવાનને નમસ્કાર પણ ન કર્યા. ગોવાળોએ રાજા પાસે જઈને તેને પ્રસાદ આપ્યો, પરંતુ અહંકારી રાજાએ તે પ્રસાદ પણ ખાધો નહીં અને ત્યાંથી જતો રહ્યો.

ભગવાનના અને પ્રસાદના આ ઘોર અપમાનને કારણે રાજાનો સર્વનાશ થઈ ગયો. કોઈ અન્ય રાજાએ તેના રાજ્ય પર આક્રમણ કર્યું અને તેના સો (૧૦૦) પુત્રો યુદ્ધમાં માર્યા ગયા. રાજાને સમજાયું કે આ સત્યનારાયણ ભગવાનનો જ કોપ છે. તે તરત જ જંગલમાં પેલા ગોવાળો પાસે ગયો. તેમની સાથે બેસીને ખૂબ શ્રદ્ધાપૂર્વક સત્યનારાયણ ભગવાનની પૂજા કરી અને પ્રસાદ ખાધો. ભગવાનની કૃપાથી તેને પોતાનું રાજ્ય અને પરિવાર પાછું મળી ગયું.

હે ઋષિમુનિઓ! જે પણ મનુષ્ય આ પરમ પવિત્ર શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથા કરે છે અથવા સાંભળે છે અને અંતે પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે, તેના જીવનમાંથી દરિદ્રતા અને કષ્ટો દૂર થાય છે. આ કથા સાંભળવાથી ગરીબ ધનવાન બને છે, કેદી બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે અને ભયભીત મનુષ્ય નિર્ભય બને છે. આ કથાના પાત્રોના પુનર્જન્મની વાત કરું તો - શતાનંદ બ્રાહ્મણે સુદામાના રૂપે, લાકડાં કાપનાર કઠિયારાએ ગુહ નિષાદરાજ (ભીલ) ના રૂપે, ઉલ્કામુખ રાજાએ રાજા દશરથના રૂપે, સાધુ વાણિયાએ રાજા મોરધ્વજના રૂપે અને તુંગધ્વજ રાજાએ સ્વયંભુ મનુના રૂપે જન્મ લીધો હતો અને પ્રભુની ભક્તિ કરી અંતે વૈકુંઠ (મોક્ષ) ને પામ્યા હતા."

॥ ઇતિ શ્રી સ્કંદપુરાણે રેવાખંડે શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથાનો પાંચમો અધ્યાય સંપૂર્ણ ॥
॥ બોલો શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની જય ॥

શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની આરતી

કથાના પાંચેય અધ્યાય પૂર્ણ થયા બાદ, ઊભા રહીને સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ભગવાન શ્રીહરિની આરતી કરવી જોઈએ.

॥ ૐ જય લક્ષ્મી રમણા ॥

જય લક્ષ્મી રમણા, સ્વામી જય લક્ષ્મી રમણા,
સત્યનારાયણ સ્વામી, જન પાતક હરણા... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

રત્ન જડિત સિંહાસન, અદ્ભુત છબી રાજે,
નારદ કરત નિરાંજન, ઘંટા ધુનિ બાજે... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

પ્રગટ ભયા કલિકારણ, દ્વિજ કો દરશ દિયો,
બૂઢો બ્રાહ્મણ બનકર, કંચન મહેલ કિયો... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

દુર્બલ ભીલ કઠિયારો, જિન પર કૃપા કરી,
ચંદ્રચૂડ એક રાજા, જિનકી વિપત્તિ હરી... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

વૈશ્ય મનોરથ પાયો, શ્રદ્ધા તજ દીન્હી,
સો ફલ ભોગવ્યો પ્રભુજી, ફિર સ્તુતિ કીન્હી... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

ભાવ ભક્તિ કે કારણ, છિન-છિન રૂપ ધર્યો,
શ્રદ્ધા ધારણ કીન્હી, તિનકો કાજ સર્યો... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

ગ્વાલ બાલ સંગ રાજા, વન મેં ભક્તિ કરી,
મનવાંછિત ફલ દીન્હો, દીનદયાલ હરિ... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

ચઢત પ્રસાદ સવાયો, કદલી ફલ મેવા,
ધૂપ દીપ તુલસી સે, રાજી સિદ્ધ દેવા... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

શ્રી સત્યનારાયણજી કી આરતી, જો કોઈ નર ગાવે,
કહેત શિવાનંદ સ્વામી, મનવાંછિત ફળ પાવે... ૐ જય લક્ષ્મી રમણા.

(આરતી પૂર્ણ થયા બાદ કપૂર આરતી કરવી, મંત્ર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરવી અને સૌ ભક્તોમાં 'સવાયો પ્રસાદ' વહેંચવો.)

શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનનો થાળ

ભગવાનને સવાયા પ્રસાદનો (શીરાનો) ભોગ ધરાવતી વખતે હાથમાં જળ રાખીને પ્રેમપૂર્વક આ થાળ ગાવો જોઈએ:

॥ થાળ: જમો જમો રે... ॥

જમો જમો રે મારા સત્યનારાયણ સ્વામી,
ભાવે ધર્યો છે થાળ, જમો અંતરયામી... (ટેક)

સવાયા માપનો મેં શીરો બનાવ્યો,
પ્રેમે ભરીને પ્રભુ થાળ હું તો લાવ્યો,
દૂધ ને સાકરની ખીર બનાવી... જમો જમો રે...

કાજુ, બદામ ને દ્રાક્ષ મિલાવી,
પંચામૃતની મેં પ્યાલી ભરાવી,
કેળાં ને ફળફળાદિ લાવ્યો... જમો જમો રે...

તુલસીનું પાન પ્રભુ થાળમાં મૂક્યું,
શ્રદ્ધાથી જમજો, જો કંઈ હોય ચૂક્યું,
ભક્તોની વિનંતી સ્વીકારો... જમો જમો રે...

જળની આચમની આપું મારા નાથ,
મુખવાસ દઉં હું તો જોડીને હાથ,
આરતી ઉતારું મારા સ્વામી... જમો જમો રે...

(થાળ ગાઈ લીધા બાદ પ્રસાદની ફરતે ત્રણ વાર જળ ફેરવવું અને ભગવાનને નૈવેદ્ય અર્પણ કરવું.)

શ્રી સત્યનારાયણ વ્રત કથા PDF ડાઉનલોડ (Gujarati PDF)

ઘણા ભક્તોને મોબાઇલમાં કે લેપટોપમાં ઓનલાઇન વાંચવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય છે. જો તમે મંદિરમાં કે ઘરે બેસીને શાંતિથી આખી કથા વાંચવા માંગતા હોવ, તો અમે તમારા માટે 'શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા ની ચોપડી' ની એક સુંદર PDF ફાઇલ તૈયાર કરી છે.

આ PDF ફાઇલમાં શું છે?

• પૂજાની સામગ્રીનું લિસ્ટ
• કથાના સંપૂર્ણ ૫ અધ્યાય (મોટા અને સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં)
• શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની આરતી
• પ્રિન્ટ કાઢવા માટે (Print-friendly) એકદમ સરળ

તમે નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને આખી કથા મફતમાં તમારા મોબાઇલમાં ડાઉનલોડ કરી શકો છો:

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

તમારા વિચારો જણાવો!

શું તમે પણ દર પૂનમે શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા સાંભળવાનું પસંદ કરો છો? તમને આ માહિતી કેવી લાગી તે નીચે કોમેન્ટ બોક્સમાં જરૂર જણાવો અને તમારા મિત્રો તથા પરિવારજનો સાથે આ પોસ્ટ શેર કરો. જય શ્રી સત્યનારાયણ ભગવાન!